Kraków był pierwszym miastem w Polsce, które w 2022 roku dołączyło do Global Destination Sustainability Index (GDS-Index) – międzynarodowej inicjatywy benchmarkingowej prowadzonej przez Global Destination Sustainability Movement. Program ocenia destynacje turystyczne pod kątem zrównoważonego rozwoju, analizując zarówno działania samorządów, jak i całego ekosystemu turystycznego. W kolejnych latach do GDS-Index przystąpiły następne polskie miasta: Gdańsk, a w 2025 roku również Wrocław i Szczecin.
GDS-Index porównuje miasta w oparciu o ponad 70 kryteriów. Ocenie podlegają m.in. działania środowiskowe, społeczne, sposób zarządzania destynacją oraz praktyki dostawców usług, takich jak hotele, restauracje, lotniska czy obiekty konferencyjne. Inicjatywa skupia miasta i organizacje, które chcą rozwijać turystykę – zarówno biznesową, jak i wypoczynkową – w sposób bardziej odpowiedzialny, mierzalny i zgodny z międzynarodowymi standardami.\
GDS-Index, czyli jak mierzyć zrównoważony rozwój destynacji
GDS-Index opiera się na czterech głównych kategoriach oceny. Każda z nich pozwala spojrzeć na miasto z innej perspektywy i sprawdzić, w jakim stopniu polityki miejskie, działania branży oraz codzienne funkcjonowanie destynacji odpowiadają na wyzwania związane ze zrównoważonym rozwojem.
Pierwszy obszar dotyczy środowiska. Analizowane są tu m.in. kwestie klimatu, jakości powietrza, poziomu emisji CO₂, transportu oraz dostępności terenów zielonych. Drugi obejmuje aspekty społeczne, w tym dostęp do informacji, bezpieczeństwo mieszkańców i odwiedzających, a także inkluzywność. Trzeci koncentruje się na dostawcach usług turystycznych i biznesowych – hotelach, restauracjach, lotniskach, centrach konferencyjnych czy uniwersytetach – które raportują swoje praktyki i są oceniane pod kątem działań z zakresu zrównoważonego rozwoju. Czwarty obszar odnosi się do zarządzania destynacją, czyli strategii miejskich, polityk publicznych, systemów certyfikacji oraz sposobu prowadzenia badań i raportowania danych.
Udział w GDS-Index daje miastom możliwość rzetelnej diagnozy punktu wyjścia. Pozwala także identyfikować obszary wymagające poprawy, korzystać z międzynarodowych dobrych praktyk i wdrażać rozwiązania, które wzmacniają konkurencyjność destynacji na rynku globalnym.
W przypadku miast rozwijających ofertę dla turystyki biznesowej ma to szczególne znaczenie, ponieważ coraz więcej organizatorów wydarzeń, stowarzyszeń i klientów korporacyjnych oczekuje konkretnych danych, standardów oraz transparentności w obszarze ESG. Zrównoważony rozwój przestaje być wyłącznie elementem komunikacji wizerunkowej, a staje się jednym z czynników wpływających na decyzje o wyborze destynacji.
Kraków jako polski lider zmian
Dla Krakowa udział w GDS-Index ma wymiar strategiczny. Jest elementem szerszego myślenia o rozwoju miasta, jego pozycji międzynarodowej oraz przyszłości lokalnej turystyki. Działania podejmowane w ramach indeksu są zgodne z „Polityką zrównoważonej turystyki Krakowa na lata 2021–2028”, a koordynacją udziału miasta w programie zajmuje się Wydział ds. Turystyki.
Kraków wykorzystuje obecność w GDS-Index również w komunikacji promocyjnej. Posługiwanie się logotypem indeksu wzmacnia wizerunek miasta jako destynacji odpowiedzialnej, świadomej środowiskowo i gotowej do prowadzenia dialogu o turystyce w oparciu o dane, nie tylko deklaracje.
Awans w rankingu i wyróżnienie „Most Improved Destinations”
W raporcie opublikowanym w 2025 roku, obejmującym działania zrealizowane w 2024 roku, Kraków odnotował wyraźny postęp. Miasto uzyskało wynik 62,2 proc., co oznacza wzrost o 12,9 punktu procentowego w porównaniu z rokiem poprzednim. Dzięki temu awansowało aż o 19 pozycji – z 72. na 53. miejsce w rankingu.
Szczególnie ważnym wyróżnieniem było 2. miejsce w kategorii „Most Improved Destinations”, przyznawanej destynacjom, które w największym stopniu poprawiły swoje wyniki. To potwierdzenie, że Kraków nie tylko uczestniczy w międzynarodowym benchmarkingu, ale realnie wykorzystuje go jako narzędzie do porządkowania działań i wyznaczania kolejnych kierunków rozwoju.
Branża turystyczna i MICE jako ważna część transformacji
Największy postęp odnotowano w obszarze współpracy z branżą turystyczną. Wzrosła liczba certyfikowanych hoteli oraz firm z sektora MICE, a jednocześnie zwiększyła się świadomość w zakresie gospodarki obiegu zamkniętego i zarządzania odpadami. Poprawę widać również w obszarze społecznym, szczególnie w zakresie dostępności, zaangażowania mieszkańców oraz podejścia do najmu krótkoterminowego. Wysoko oceniono także działania środowiskowe, co wynika z lepszego powiązania polityk miejskich z inicjatywami proekologicznymi.
Jednym z kluczowych wyzwań pozostaje dalsze zwiększanie liczby podmiotów posiadających certyfikaty zrównoważonego rozwoju. Dotyczy to zarówno hoteli i obiektów konferencyjnych, jak i agencji PCO/DMC czy infrastruktury transportowej. Mimo widocznego postępu jest to obszar, w którym Kraków nadal ma duży potencjał wzrostu.
Raport 2026: kolejny etap weryfikacji działań
Kraków zakończył już proces zbierania danych za 2025 rok. Obecnie podlegają one weryfikacji i analizie w ramach przygotowań do kolejnej edycji raportu GDS-Index. Wyniki zostaną uwzględnione w raporcie, którego publikacja planowana jest na październik 2026 roku.
Dokument ten będzie ważnym punktem odniesienia dla dalszej oceny postępów miasta. Pozwoli także wskazać kolejne kierunki działań w zakresie zrównoważonego rozwoju, zarówno na poziomie polityk miejskich, jak i współpracy z branżą turystyczną oraz sektorem spotkań.
GDS-Forum w Szczecinie i polski głos w międzynarodowej debacie
Istotnym wydarzeniem dla międzynarodowej branży turystycznej będzie GDS-Forum, które w czerwcu 2026 roku odbędzie się w Szczecinie. To coroczne spotkanie liderów zrównoważonej turystyki i sektora MICE po raz pierwszy zostanie zorganizowane w Polsce. Dla kraju jest to ważne wyróżnienie, a jednocześnie potwierdzenie rosnącej roli polskich miast w globalnej dyskusji o przyszłości odpowiedzialnej turystyki.
Program wydarzenia obejmie sesje eksperckie, warsztaty oraz prezentacje dobrych praktyk z całego świata. Uczestnicy będą rozmawiać o innowacyjnych rozwiązaniach w zakresie zrównoważonego rozwoju w turystyce i przemyśle spotkań.
Jednym z ważnych punktów programu będzie sesja przygotowana przez Polską Organizację Turystyczną – Poland Convention Bureau we współpracy z polskimi miastami należącymi do GDS-Index: Krakowem, Gdańskiem, Wrocławiem oraz Szczecinem.
W ramach sesji „FUTURE IS NOW — Focus on the Participant” polskie miasta zaprezentują swoje projekty i działania w obszarze zrównoważonej turystyki. Będzie to okazja do pokazania doświadczeń, wypracowanych rozwiązań oraz różnych modeli rozwijania odpowiedzialnej destynacji – od polityk miejskich, przez współpracę z branżą, po konkretne działania skierowane do uczestników wydarzeń.
Turystyka oparta na danych i dialogu
Przykład Krakowa pokazuje, że zrównoważona turystyka wymaga nie tylko deklaracji, lecz także systematycznego mierzenia postępów, współpracy z branżą i gotowości do weryfikowania efektów. GDS-Index porządkuje te działania, pozwalając miastom lepiej rozumieć własne mocne strony, identyfikować wyzwania i rozwijać ofertę w sposób bardziej odpowiedzialny.
Artykuł jest częścią cyklu publikacji Gminy Miejskiej Kraków na temat stanu turystyki w Krakowie. Cykl ma pomóc usystematyzować kluczowe pojęcia i zjawiska oraz analizować wady i zalety krakowskiej turystyki w oparciu o dane. Jest także zachętą do aktywnego udziału w dialogu społecznym między mieszkańcami, przedsiębiorcami a samorządem – Kraków Convention Bureau.
